بمب خوشه ای

به گزارش خبرنگار دفاعی امنیتی گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان؛ جنگ‌های امروز دنیا مثل سابق جنگ تن به تن نیست، بلکه جنگ؛ جنگی از راه دور است که تسلیحات در این نوع از نبرد حرف اول را می‌زند. در این راستا ارتش‌های دنیا روی به ساختن انواع سلاح‌ها آورده‌اند که بمب خوشه‌ای از مهم‌ترین آنهاست.
مهمات خوشه‌ای به انواع وسایل انفجاری گفته می‌شود که در اثر یک انفجار اولیه تعداد زیادی مهمات کوچک‌تر به سان ترکش را در منطقه انفجار پخش می‌کنند تا با فاصله زمانی پس از انفجار اول منفجر شوند. هدف اصلی از کاربرد مهمات خوشه‌ای که در طول جنگ جهانی دوم ساخته شدند، افزودن به شعاع تأثیر بمب و جلوگیری از پیشروی نظامی بود. این بمب‌ها از آن جهت مورد انتقاد قرار می‌گیرند که منطقه‌ای وسیع‌تر از یک هدف کوچک را پوشش می‌دهند و برای چندین و چند سال خطرات دراز مدتی را متوجه غیرنظامیان می‌کنند، چرا که اگر به مینی بمب‌های منفجر نشده دست زده شود، منفجر می‌شوند.
بمب خوشه‌ای
در بمب معمولی فقط ناحیه نزدیک به محل انفجار تخریب می‌شود؛ ولی مهمات خوشه‌ای با پراکندن تعداد زیادی از بمب‌های کوچک‌تر بر منطقه وسیع‌تری تأثیر می‌گذارند. مهمات خوشه‌ای به صورت بمب خوشه‌ای، گلوله توپ خوشه‌ای و کلاهک موشک خوشه‌ای ساخته شده است. مهمات خوشه‌ای برای زدن هدف‌های مختلف طرح می‌شود. برخی برای تخریب، برخی برای کشتن و زخمی کردن نفرات و برخی برای نفوذ به زره طرح شده‌اند. بیشتر مهمات خوشه‌ای امروز برای ترکیبی از این کاربردها ساخته می‌شوند.
اگرچه سازمان‌های مختلف بین‌المللی مانند صلیب سرخ و سازمان ملل با کاربرد اینگونه مهمات مخالفت کرده‌اند؛ اما هنوز قانونی بین‌المللی برای ممنوعیت مهمات خوشه‌ای به تصویب نرسیده است.
اولین بمب خوشه‌ای German SD-۲ یا Sprengbombe Dickwandig ۲ kg که عموما به نام بمب‌های پروانه‌ای شناخته می‌شدند؛ هستند. این بمب‌ها در طول جنگ جهانی دوم برای هدف قرار دادن شهروندان و تجهیزات نظامی به کار برده شدند. تکنولوژی ساخت بمب‌های خوشه‌ای توسط آمریکا، روسیه و ایتالیا گسترش پیدا کرد . آمریکا بمب M۴۱ ۲۰ lbs را از ۶ تا ۲۵ بمب با چاشنی‌های بسیار حساس و نزدیک به هم که با سیم بهم متصل بودند ساخت.
بمب خوشه‌ای
بمب‌های خوشه‌ای توسعه یافتند تا کارایی حملات هوایی را به ویژه در برابر اهداف کوچک مانند افراد بهبود بخشند. یک بمب منفرد، کمتر برای این منظور قابل استفاده است، چرا که ناحیه کمی را پوشش می‌دهد و کارایی آن به دقت نشانه‌گیری هنگام پرتاب بستگی دارد. عمل یک بمب خوشه‌ای مانند چهل پاره است، یعنی منطقه وسیع تری را توسط تعداد بیشتری از بمب‌های کوچک پوشش می‌دهد. اولین بمب خوشه‌ای که عملیاتی شد، اس دی 2 آلمانی بود.
انواع بمب خوشه‌ای
بمب خوشه‌ای ساده، پوسته‌ای توخالی است که محتوی 3 تا 200 بمب کوچک می باشد. بمب‌های کوچک ممکن است که دارای چترهای کوچک یا بالچه‌ای برای کاهش سرعت سقوط باشند تا هواپیما بتواند آن را در ارتفاع کم رها کرده و فرار کند.
بمب‌های خوشه‌ای ضد نفر به صورت انفجاری ساخته می‌شوند تا بتوانند نفرات را از بین ببرند و اهداف بدون زره را نابود کنند.
بمب‌های خوشه‌ای ضد زره دارای گل میخ‌هایی با خرج مخروطی شکل هستند که بتوانند زره تانک‌ها و زره‌پوش‌ها را سوراخ کند.
بمب‌های خوشه‌ای ضد باندهای فرودگاه اغلب به نحوی طراحی شده‌اند که می‌توانند قبل از انفجار در آسفالت فرو بروند. این امر به آنها اجازه می‌دهد تا سطح باند را خرد و پر از چاله کنند. بمب‌های خوشه‌ای مین پخش کن در هنگام سقوط منفجر نمی‌شوند؛ بلکه محموله خود را مانند یک میدان مین پخش می‌کنند تا بمب‌های کوچک بعدا منفجر شوند.
بمب های خوشه ای آتش زا که بمب‌های آتشین نیز نامیده می‌شوند برای ایجاد آتش سوزی طراحی شده اند؛ اما اغلب این گونه بمب‌ها دارای ترکیباتی از بمب‌های ضدنفر و ضدزره می‌باشند. این گونه از بمب‌های خوشه‌ای به صورتی گسترده توسط دو طرف در بمباران‌های استراتژیک جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد.
بمب خوشه‌ای
در طی دهه 50 و 60 میلادی، آمریکا و شوروی بمب‌های خوشه‌ای را برای به خدمت گرفتن سلاح‌های شیمیایی طراحی کردند که از گازهای مرگبار مانند سارین یا گاز اشک آور پر شده بودند. اگرچه فشارهای بین‌المللی استفاده از این جنگ افزار را ممنوع ساخته است؛ اما هر دو کشور دارای ذخایر سلاح های شیمیایی در زرادخانه خود هستند.
بمب خوشه ای ضد برق (سی یو 94) اولین بار توسط آمریکا در جنگ داخلی کوزوو به کار گرفته شد. این بمب‌ها شامل مهمات مخصوص فنی هستند. هر بمب دارای خرج اندکی است که با رشته‌های رسانا مانند فیبر کربن یا آلومینیوم که با پشم شیشه پوشیده شده اند را پراکنده می‌کند. هدف آنها از کار انداختن و ضربه زدن به خطوط انتقال نیرو (بوسیله ایجاد اتصال کوتاه بین خطوط فشار قوی یا در پست های برق فشار قوی) می‌باشد.
در جنگ یوگوسلاوی؛ این بمب‌ها 70درصد توان الکتریکی صربستان را از بین بردند. گزارش شده است که 500 نفر به مدت 15 ساعت بکار گرفته شده اند تا محوطه یک پست برق را از این رشته های رسانا پاکسازی کنند.
بمب خوشه‌ای
بمب خوشه‌ای باهوش
بمب‌های خوشه‌ای مدرن اغلب چند منظوره هستند و از بمب‌های ضد نفر، ضد زره و ضد فلز در آنها به صورت ترکیبی بکار رفته است. یک مسیر قابل پیشرفت در طراحی بمب‌های خوشه‌ای، ساخت بمب خوشه‌ای باهوش است که از مدارات راهنما استفاده می‌کند و به اهداف خاصی (معمولا اهداف زرهی) حمله می‌کند. بعضی از انواع جدید این گونه بمب‌ها عبارتند از بمب آمریکایی سی بی 97 که در جنگ داخلی کوزوو و جنگ دوم خلیج فارس بکار رفت و فیوزهای آن مجهز به سنسور بودند. بمب‌های خوشه‌ای ضدزره ممکن است که اگر هدفی را نیافتند، پس از برخورد با زمین به صورت خود به خود منفجر شوند تا در تئوری خطر آسیب موازی به اهداف غیر نظامیان از بین برود. محدودیت این گونه بمب‌ها در قیمت آنها است. بمب‌های هوشمند چندین بار از بمب‌های خوشه‌ای معمولی که قیمتی اندک دارند و به سادگی ساخته می‌شوند گران‌تر هستند.
بمب خوشه‌ای
تهدید بمب‌های خوشه‌ای برای غیر نظامیان
بسیاری از سازمان ها و افراد مانند صلیب سرخ و سازمان ملل به صورتی جدی با بکار بردن بمب‌های خوشه‌ای مخالف هستند؛ چرا که غیر نظامیان زیادی تا به حال طعمه این‌گونه بمب‌ها شده‌اند. تهدید ویژه این سلاح برای غیر نظامیان به دو صورت مطرح می شود: اول اینکه آنها محدوده خیلی وسیعی را پوشش می‌دهند و ممکن است در ناحیه‌ای که بمب رها شده است هم اهداف نظامی و هم مناطق غیر نظامی واقع شده باشند. منطقه‌ای که توسط این بمب‌ها پوشیده می‌شود می‌تواند به بزرگی 2 یا 3 زمین فوتبال باشد. این خصوصیت بمب‌های خوشه‌ای به ویژه هنگامی برای غیر نظامیان مشکل‌زا می‌شود که در نواحی پر‌جمعیت این گونه بمب‌ها بکار روند. دلیل دوم به نوع بمب بکار رفته، بستگی دارد. بین 1 تا 40 درصد بمب‌های کوچک رها شده در هنگام برخورد با زمین منفجر نمی‌شوند. این بمب‌های منفجر نشده متراکم، پس از پایان درگیری‌ها منطقه‌ای خطرناک را بوجود می‌آورند و ممکن است که به صورت ندانسته برای مدت‌ها به صورت یک میدان مین عمل کند.
بمب خوشه‌ای
اندازه کوچک و رنگ بمب‌های کوچک آنها را برای عابرین مخصوصا بچه‌ها جالب توجه می‌سازد. هنوز در لائوس و مرکز ویتنام بمب‌های خوشه‌ای رها شده در جنگ ویتنام تهدید کننده هستند و در کوزوو، افغانستان و عراق تعدادی از غیرنظامیان در اثر انفجار بمب‌های خوشه‌ای عمل نکرده کشته می‌شوند. به هرحال، بمب‌های خوشه‌ای هنوز توسط هیچ پیمان بین‌المللی ممنوع نشده‌اند و در بسیاری از دولت‌های عضو ناتو به عنوان سلاحی مشروع و موثر به حساب می‌آیند.
مخالفان استفاده از بمب‌های خوشه‌ای بدلیل اینکه بعضی از بمب‌های کوچکتر عمل نمی‌کنند و مانند مین می‌شوند استفاده از آنها را غیر اخلاقی می‌دانند.
پس از انجام مذاکراتی در اسلو، پایتخت نروژ، بیش از ۱۰۰ کشور در مورد پیمانی که ۲ روز به طول انجامید به توافق رسیدند که براساس آن استفاده از بمب‌های خوشه‌ای فعلی ممنوع شود، اما کشورهایی مانند آمریکا و چین که سازنده اصلی و بزرگترین تولید کنندگان بمب‌های خوشه‌ای هستند ، این پیمان را امضا نکرده و با این اقدام استفاده از بمب را ننگ آور شمردند. با این وجود کسی این پیمان استفاده از بمب‌های خوشه‌ای را کاملا ممنوع نکرده و اجازه تولید بمب‌های با دقت بیشتر را می‌دهد. یکی از مزایای این توافق منع تولید بمب‌های خوشه‌ای فعلی و امکان پاکسازی مناطقی که در آنها از بمب‌های خوشه‌ای استفاده شده را می‌دهد.
بمب خوشه‌ای
در حال حاضر بمب‌های خوشه‌ای به عنوان بمب‌های هوایی استاندارد در بعضی از کشورها بکار می‌روند. این بمب‌ها در انواع مدل‌ها و توسط ۳۴ کشور دنیا تولید و در ۲۳ توپخانه با قوانین مشابه ده‌ها سال است که استفاده می‌شود.
مناطق عمده‌ای که شامل بمب‌های خوشه‌ای عمل نکرده هستند
کشورهایی مثل لبنان، افغانستان، کوزوو، عراق، لائوس و ویتنام از جمله کشورهایی هستند که در جنگ‌ها بمب خوشه‌ای در آنها استفاده شده است.
کشورهایی که تحت تاثیر مهمات خوشه‌ای بوده اند
کشورهای افغانستان، آلبانی، بوسنی‌و‌هرزگوین، کامبوج، چاد، کرواسی، اریتره، اتیوپی، گرجستان، عراق، اسرائیل، کویت، لائوس، لبنان، مونته‌نگرو، پاکستان، چچن، عربستان‌ سعودی، کوزوو، سیرالئون، سریلانکا، سودان، سوریه، تاجیکستان و ویتنام از جمله کشورهایی هستند که امروزه میزبان بمب‌های خوشه‌ای عمل نکرده هستند.
بمب خوشه‌ای
رسوایی‌ای که برای آل‌سعود به بار آمد
حدود 11 ماه پیش بود که در پی افشای استفاده عربستان سعودی از بمب‌های خوشه‌ای در حمله به یمن، یک مسؤول پنتاگون مدعی شد، واشنگتن در صورتی به یک کشور بمب‌های خوشه‌ای می‌فروشد که آن کشور به استفاده از آن بمب‌ها فقط علیه اهداف نظامی پایبند باشد؛ و از آنها علیه اهداف غیرنظامی استفاده نکند. دیده‌بان حقوق بشر خاطرنشان کرد که تصاویر، فیلم ها و مدارکی دالّ بر استفاده عربستان و متحدانش از بمب‌های خوشه‌ای در دست دارد. این سازمان تأکید کرد، تحلیل تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که بمب‌های خوشه‌ای در محدوده 4 تا 6 روستای واقع در استان صعده فروریخته شده است .
سازمان دیده بان حقوق بشر  در آن روزها در بیانیه‌ای تأکید کرد، با وجود ممنوع بودن استفاده از بمبهای خوشه‌ای دردنیا، عربستان سعودی در حملات هوایی به یمن، از این نوع بمب‌های ساخت آمریکا استفاده می‌کند.
بمب خوشه‌ای
بمب‌های خوشه ای مدتی پس از فروریخته شدن منفجر می‌شوند و جان شهروندان را به خطر می‌اندازند و طبق کنوانسیون بمب‌های خوشه ای که سال 2008 به امضای 116 کشور رسید، استفاده از این بمب‌ها ممنوع است که آمریکا و عربستان این کنوانسیون را امضا نکرده‌اند. عربستان به همراه 9 کشور عربی دیگر از یک سال گذشته تاکنون از هوا و زمین به یمن حمله می‌کنند. این کشورها همچنین یمن را محاصره کرده‌اند و مانع رسیدن کمک های بشردوستانه به ویژه دارو، آب، غذا و سوخت به دست میلیون ها یمنی نیازمند می شوند.



گرانترین تانک های جهان

این اسلحه مرگبار نظامی به لطف مهندسی سطح بالا و پیچیدگی‌های فاش نشده طراحی، قیمتی معادل جت های جنگنده‌ شکاری دارد.
 
به گزارش بازار خبر، تمامی کشورهای جهان از زمان ساخت اولین تانک‌ها سعی کرده‌اند تا بهترین این وسایل جنگی را تولید کنند و در عرصه نبرد در برابر دشمنان خود پیروز شوند.
این ابزار جنگی در طول زمان به شدت پیشرفت کرده‌اند و هر روزه در زمینه های قدرت، توان و مقاومت پیشرفت کرده‌اند.

ساخت چنین ماشین آلاتی بسیار گران است و هزینه‌هایی چند میلیون دلاری برای تولید هرکدام لازم است. نگاهی داریم به تعدادی از گران‌ترین تانک‌های مدرن جهان.

ZTZ-99 – چینی – 2.6 میلیون دلار
این تانک در سال 2001 توسط ارتش چین رونمایی شد. بدنه و ظاهر این تانک شباهت بسیاری به تانک‌های قدیمی شوروی دارد. این تانک همانند بسیاری از تانک‌های قدرتمند روز از توپی 125 میلی‌متری استفاده می‌کند. این تانک از سیستم دفاعی پیشرفته ای نیز استفاده می‌کند که با لیز تلاش می‌کند تا مسیر موشک‌های هدف گرفته شده را از این تانک دور کند.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

T-90AM – روسیه – 4.25 میلیون دلار
در زمان جنگ سرد، شوروی دو مدل تانک مختلف تولید می‌کرد، یکی مدلی ارزان در تعداد انبوه با نام T-62 و T-72 و مدلی گران‌تر و پیشرفته تر با نام‌های T-64 و T-80. این استراتژی در سال‌های اخیر نشان داد که هزینه بسیاری را برای کشور روسیه به همراه دارد، به همین دلیل این کشور مدل جدیدتر T-90 را تولید کرد که می‌تواند جایگزین خوبی برای مدل‌های قبلی باشد. این تانک عظیم از توپی 125 میلی‌متری استفاده می‌کند و برای حرکت نیز از موتوری با قدرت 1230 اسب بخار بهره می‌برد.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

Arjun Mk II – هند – 6 میلیون دلار
تانک عظیمی که اولین بار در سال 2004 وارد ارتش هند شد. این وسیله 55 تنی از بسیاری از مدرن‌ترین امکانات نظامی همانند توانایی شلیک موشک بهره می‌برد. این تانک از زره انفجاری، اشعه مادون قرمز و دو برای محافظت از سرنشینانش استفاده می‌کند.

    گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

Leopard 2A6 – آلمان – 6.79 میلیون دلار
آلمان یکی از معروف‌ترین تولید کنندگان تانک در جهان است . ماشین آلات زرهی این کشور در زمان جنگ جهانی دوم توانستند به راحتی تانک‌های فرانسوی و روسی را شکست دهند و در نهایت نیز بخشی از آخرین خطوط دفاعی آلمان را تشکیل دادند. تانک 2A6  نیز یکی از تانک‌هایی است که با وجود قدیمی بودن آن توانسته در مقایسه با بسیاری از وسایل زرهی روز بهتر عمل کند. این تانک اولین بار در سال 1979 تولید شد و از آن زمان تا به امروز در بخش‌های بسیاری ارتقا یافته است.

موتوری که این وسیله را به حرکت در می‌آورد 1500 اسب بخار قدرت دارد و می‌تواند حداکثر سرعت 72 کیلومتر در ساعت را برای این تانک به همراه داشته باشد.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

M1A2 SEP – آمریکا – 8.5 میلیون دلار
در میان تمامی تانک‌های این فهرست ، این تانک در بیشترین عملیات‌های نظامی استفاده شده است. در جنگ‌های عراق و افغانستان این تانک توانست به شدت مفید واقع شود و در برابر تانک‌های عراقی مقاومت نشان دهد. بزرگ‌ترین نقطه ضعف آن در زمان نبرد موشک‌های ضد تانکی بود که از قسمت‌های عقب و کنار به این وسیله اصابت می‌کرد.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

Challenger 2 – انگلستان – 8.6 میلیون دلار
این تانک یکی از مورد اطمینان ترین وسایل جنگی مورد استفاده در جهان محسوب می‌شود و از سال 1998 مورد استفاده بسیاری از سرویس‌های نظامی در جهان است. گفته شده که این تانک از زره فوق پیشرفته ای استفاده می‌کند که مقاومتی دو برابری نسبت به استیل دارد. با وجود وزن 69 تنی این تانک با موتوری 1200 اسب بخاری یکی از قوی‌ترین و سریع‌ترین تانک‌های جهان است.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

K2 Black Panther – کره جنوبی – 8.8 میلیون دلار
به عنوان یکی از جدیدترین تانک‌های ساخته شده در جهان این وسیله قدرتمند تاکنون در هیچ جنگی شرکت نداشته است به همین دلیل نمی‌توان درباره عملکرد آن اظهار نظر کرد. ساخت این تانک به صورتی است که بهترین ویژگی‌های تانک‌هایی از سراسر جهان را در یک وسیله ترکیب کرده است.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

Type 10 – ژاپن – 9.4 میلیون دلار
جدیدترین تانک ژاپنی که در سال 2012 وارد سرویس شد. این وسیله 48 تنی توانایی مانور بسیار زیادی دارد و می‌تواند در صحنه نبرد به سرعت جا به جا شود. این وسیله به سیستم‌های دفاعی مدرن بسیاری مجهز است و به همین دلیل یکی از گران‌ترین تانک‌های بازار محسوب می‌شود.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)

AMX-56 Leclerc – فرانسه – 12.6 میلیون دلار
تانک اصلی ارتش فرانسه و گران‌ترین تانک فعلی جهان این وسیله 12 میلیون دلاری است که می‌تواند در بسیاری از نبردهای جهان پیروز میدان باشد. این تانک اولین بار در سال 1992 وارد سرویس ارتش فرانسه شد و از آن زمان تاکنون به عنوان تانک اصلی ارتش فرانسه شناخته می‌شود. سیستمم های پیشرفته این تانک به گونه ای طراحی شده‌اند که از چندین مدار مختلف استفاده می‌کنند تا در صورت آسیب دیدن بخشی از این وسیله به صورت کامل از کار نیفتد. گزارشات حاکی از آن است که این وسیله می‌تواند با سیستم پیشرفته‌اش در حدود 12 توپ در هر دقیقه شلیک کند.

گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)گران‌ترین تانک‌های جهان (+عکس)



ویژگی سلاح های میکروبی

خصوصیات ایده‌آل برای یک سلاح میکروبی، مسری بودن شدید، توانایی بالا، در دسترس بودن واکسن مربوطه و امکان پخش آن به صورت گاز یا گرد است. بیماری‌هایی که به منظور استفاده در سلاح‌های میکروبی در نظر گرفته می‌شوند، هم به شدت مهلک هستند و هم بسیار قوی. ساخت و آماده‌سازی میکروب‌ها برای استفاده در این سلاح‌ها بسیار آسان و سریع صورت می‌پذيرد و برای تولید این سلاح‌ها هیچ مشکل خاصی وجود نخواهد داشت، بلکه تنها انتقال و تحویل آن‌ها در مقصد کار بسیار حساسي است.

 2-7-1- سیاه زخم یک عامل مناسب در بمب¬های میکروبی سیاه زخم به چند دلیل برای این منظور یک میکروب مناسب است كه مهمترين دلايل مذكور در زير آورده شده است: 1. میکروبی است بسیار قوی و به سهولت پراکنده مي‌شود. 2. عفونت شش‌ها که در این بیماری رخ مي‌دهد منجر به آلودگی افراد دیگر نخواهد شد. بنابراین فقط بر روی یک هدف تأثیر می‌گذارد. 3. عفونت مربوط به این بیماری با یک سرما خوردگی بسیار ساده آغاز ‌شده و به سرعت فرد مبتلا را از پای در خواهد آورد و خطر مرگ در آن بالاتر از 80 درصد است.
براي انتشار، این میکروب باید به ذراتی بسیار ریز در حدود 1.5 تا 5 میکرون تبدیل شود، زیرا ذرات بزرگتر توسط سیستم تنفسی فیلتر می‌شوند. در مقابل، ذرات بسیار ریز طیّ عمل دم و بازدم به داخل ریه وارد خواهند شد. ذرات معلق و نارسانایی که تا این اندازه کوچک هستند، به دلیل دارا بودن بار الکترواستاتیکی حالت چسبندگی پیدا كرده و این حالت مانع از انتشار آنان خواهد شد.
 بنابراین ذرات مذكور را با سیلیکا عایق می‌کنند تا بارشان را از دست داده و آزادانه حرکت نمایند. حمل و نقل این ذرات نیز باید به گونه‌ای باشد که نور خورشید و باد و باران، آن‌ها را فاسد نکند و قادر به آلوده کردن شش‌های انسان باشد. از سموم طبیعی که مي‌توانند در این سلاح‌ها مورد استفاده قرار بگیرند مي‌توان به سمّ دانه روغن کرچک و سموم قارچی اشاره کرد. گیاهان نیز مي‌توانند هدف سلاح‌های میکروبی باشند، این امر منجر به تخریب و توقف رشد گیاهان مي‌گردد. در طول جنگ جهانی دوم کشورهای آمریکا و انگلیس موفق به کشف روش تنظیم رشد گیاهان شدند و با به کارگیری سلاح‌های از بین برنده گیاهان، عملیاتی را آغاز نمودند.

شکل (2-28)– نمونه‌ای از بیماری آبله گاوی که بر اثر بمب میکروبی حادث شده است

 در دوران جنگ سرد نیز آمریکا با هدف تخریب محصولات کشاورزی دشمن، از بیماری‌های گیاهی بهره جست. میکروب بیماری‌هایی چون زنگ زدگی گندم و برنج توسط تانک‌ها در مناطق کشاورزی دشمن بر روی گیاهان اسپری می‌شدند. در برخی موارد جانوران نیز مورد تهاجم این قبیل سلاح ها قرار می‌گیرند و آلودگی آن‌ها سبب شیوع بیماری‌های مختلف مشترک بین انسان و حیوان خواهد گرديد. در صورتی‌که شما در معرض عوامل ميكروبي قرار گرفتید، اولین و مؤثرترین راه برای جلوگیری از انتشار این میکروب‌ها شستن دست‌هاست. به محض این‌که از مکانی به مکان دیگر می‌روید و یا با افراد جدیدی روبرو می‌شوید دست‌هایتان را بشویید.
 از تماس دست‌هایتان با دستگیره‌های درها، دیوارها و زمین تا حد امکان جلوگیری نمایید. ضد عفونی کردن لوازم منزل، زمین و دستگیره‌های در، در آوردن یا تمییز کردن کفش‌ها هنگام ورود به منزل از راه‌های پیشنهادی برای عدم انتشار این میکروب‌هاست.

برگرفته از كتاب ( مديريت بحران درحوادث هسته اي )




تاریخچه سلاح های میکروبی

استفاده از سلاح‌های میکروبی اقدام جدیدی نیست و پیش از قرن بیستم نيز این سلاح‌ها به سه صورت استفاده مي‌شد: 1- زهرآلود کردن غذا و آب افراد با یک ماده آلوده. 2- استفاده از موجودات میکروسکوپی، داروهای سمّی یا جانوران کشنده در سلاح‌هایی که به کار گرفته می‌شد. 3- استفاده از بافت‌ها و پارچه‌های آلوده. . .

 سلاح‌های میکروبی به کرّات در طول تاریخ مورد استفاده قرار گرفته‌اند ؛ در قرن ششم قبل از میلاد، آشوریان چاه‌های آب دشمن را به قارچ سمّی آلوده می‌کردند.
در سال 184 پیش از میلاد، هانی‌بال کارتاژی ، یکی از بزرگترین فرماندهان و سیاستمداران آن زمان، به سپاهیانش فرمان داد کوزه‌های گلی پر از مارهای زهرآلود را به عرشه کشتی‌های یونانی پرتاب نمایند. شواهد تاریخی نشان مي‌دهد در اروپای قرون وسطی نیز لاشه آلوده جانوران توسط مغول‌ها، ترک‌ها و نژادهای دیگر برای آلوده سازی ذخایر آبی دشمن مورد استفاده قرار می‌گرفت. پ
یش از این‌که طاعون با نام "مرگ سیاه" شناخته شود، سپاهیان مغول و ترک، اجساد قربانیان این بیماری را در شهرهای تحت محاصره پراكنده مي‌نمودند. اکثر قربانیان طاعون در قرون وسطی، در حقیقت توسط نوعی سلاح میکروبی که همان اجساد آلوده بود، مبتلا می‌شدند. آخرین مورد ثبت شده از انتشار میکروب توسط اجساد قربانیان در سال 1710 است، زمانی که نیروهای روسی به سوئد حمله کردند و اجساد آلوده را در سراسر شهر تالین قرار دادند. بومیان آمریکا نیز پس از کشف این قاره توسط کریستف کلمب و ارتباط با قاره‌های دیگر، افراد بسیاری را در اثر سرایت بیماری‌های مهلک از دست دادند. ارتش انگلستان نیز دست کم یک بار "آبله" را به عنوان سلاح میکروبی به کار برده است، آن‌ها پتوهای آلوده به این میکروب را در جنگ Pontiac (سال 1763) در اختیار سرخپوستان آمریکایی قرار دادند.
ساکنان بومی کالیفرنیا نیز دسته‌های گل پیچیده شده در برگ‌های بلوط سمّی را به عنوان هدیه به اهالی اسپانیا دادند.
در جریان جنگ‌های داخلی آمریکا، نیروهای متفق، به حیوانات مزارع در دریاچه‌هایی که متحدین از آب آن‌ها تغذیه می‌کردند، شلیک کرده و با اجساد آن‌ها آب‌ها را آلوده می‌نمودند. 2

2-7-1- ممنوعیت استفاده از سلاح ميكروبي در موافقت نامه ژنو در سال 1925 استفاده از این نوع سلاح در سطح بین المللی توسط موافقت نامه ژنو ممنوع شد.
در سال 1972، مجمع BWC ممنوعیت فوق را توسعه داد و از آن تاریخ حتی نگهداری و حمل و نقل کلیه محصولات مرتبط با سلاح¬های ميكروبي غیر قانونی و ممنوع اعلام گرديد. کشور روسیه با وجودی‌که قرارداد BWC را به امضاء رسانده بود، به تحقیقات بر روی تولید این سلاح‌ها طیّ پروژه محرمانه‌ای که biopreparat نام داشت ادامه داد. آمریکا تا سال 1992 از این اقدام روسیه بی اطلاع بود، در آن سال دکتر Kanatjan Alibekov , فیزیکدان متخصص سلاح‌های میکروبی و اولین مدیر پروژه biopreparat استعفا داد و به آمریکا نقل مکان نمود. به نظر مي‌رسد از زمان امضای قرارداد BWC تعداد کشورهایی که قادر به ساخت این نوع سلاح ها می‌باشند روز به روز در حال افزایش است. در طول جنگ جهانی دوم، یگان 731 ارتش امپراتوری ژاپن، کاربرد مستقیم این نوع سلاح را بر روی هزاران تن از اهالی کره و چین آزمایش کرد. بطوری¬که در اردوگاه‌های نظامی، ارتش ژاپن سلاح‌های میکروبی را بر علیه سربازان و شهروندان غیرنظامی چینی به کار برد.

شکل (2- 26)- کارشناسان با لباس‌های مخصوص در حال آزمایش وجود میکروب

در آن زمان به نظر می‌رسید به علت انتقال نادرست و عدم رعایت موارد لازم، این تلاش مؤثر نبوده و افراد زيادی را آلوده نکرده است. اما تحقیقات انجام شده در دهه اخیر نشان می¬دهد که ژاپنی‌ها بیشتر از بقیه با این سلاح‌ها آلوده شده‌اند. به عنوان مثال آزمایشی که بر روی شهروندان ژاپنی انجام شد، نشان داد كه آلودگی مورد بحث از طریق مواد خوراکی نظیر میوه، سبزیجات و آب آلوده وارد بدن آنان شده است. تعداد قربانیان این فاجعه حدود 580 هزار نفر تخمین زده شد که بسیاری از آنان بر اثر شیوع وبا و طاعون تلف شده‌اند. به علاوه پس از پایان جنگ نیز، شیوع مجدد این بیماری‌ها رقم تلفات را بالاتر برده است.
در سال 1941 به منظور پی‌گیری فعالیت‌های کشورهای مضنون هچون ژاپن و آلمان در زمینه توسعه سلاح‌های میکروبی، کشورهای آمریکا، انگلیس و کانادا نيز پروژه تحقیقاتی جدیدی را آغاز کردند. نتایج حاصله نشان داد بیماری‌هایی چون سیاه زخم، تب مالت و مسمومیت‌های حادّ غذایی همگی از طریق سلاح‌های میکروبی رواج یافته‌اند. پس از آن، مطالعات گسترده‌تری بر روی سلاح‌های میکروبی و شیمیایی انجام شد که نشان داد جزیره گروینارد واقع در اسکاتلند، به مدت 48 سال آینده، آلوده به سیاه زخم خواهد بود. به مخالفین آمریکا در جنگ جهانی دوم نیز در عملیات Whitecoat میکروب تزریق شده بود.

 2-7-2- تحقیقات میکروبی در طيّ دوران جنگ سرد در دوران جنگ سرد، تحقیقات قابل توجهی در زمینه این سلاح ها توسط کشورهای آمریکا و روسیه انجام گرفت. هر چند به نظر می‌رسید این سلاح‌ها هیچ¬گاه مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، اما کشورهایی چون چین و کره شمالی که از قربانیان اصلی سلاح‌های میکروبی آمریکا طیّ جنگ کره در سال‌های 1950 تا 1953 به شمار می‌رفتند، از این امر مستثنی بودند.

شکل (2- 27)- نمونه ای از سیاه زخم که بر اثر بمب میکروبی حادث شده است

در سال 1972 آمریکا نیز قرارداد مجمع BWC را به امضاء رساند و طیّ آن تولید، توسعه و نگهداری میکروب یا هرگونه ترکیبات سمّی به جز در میزان بسیار محدود و برای انجام تحقیقات و استفاده صلح آمیز، ممنوع اعلام گرديد. تا سال 1996، تعداد 137 کشور این معاهده را امضاء نمودند.

 2-7-3- تهدید دانشگاه MIT به تعطیلی در سال 1986،
دولت آمریکا مبلغ 42 میلیون دلار را به انجام تحقیقات گسترده بر روی بیماری‌های مسری و سموم، تخصیص داد. این بودجه به امید مطالعه بیماری‌هایی چون سیاه زخم، تب مالاریا، ورم مغز ژاپنی، تب خرگوشی، مسمومیت‌های غذایی مهلک و بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، بین 24 دانشگاه آمریکایی پخش شد. زمانی که دپارتمان بیولوژی دانشگاه MIT از پذیرفتن وجه تحقیقاتی ارسال شده از طرف پنتاگون سرباز زد، دولت ریگان با تهدید به تعطیلی دانشگاه، آن‌ها را مجبور به تغییر رای و پذیرفتن وجه مورد نظر نمود. در عین حال، گزارش‌هایی از گوشه و کنار جهان دریافت شده مبنی بر این‌که ارتش آمریکا از سال 1992 تاکنون مشغول کار بر روی میکروب سیاه زخم است. طبق تعهدنامه BWC ملت‌ها تنها مجازند با اهداف صلح آمیز و در حجم بسیار اندک بر روی این نوع میکروب‌ها تحقیقات انجام دهند. لازم به ذکر است در نوامبر سال 1969 همزمان با ریاست جمهوری نیکسون در آمریکا، این کشور از حامیان سیاست بین المللی جدیدی شد که طیّ آن استفاده از سلاح‌های میکروبی تحت هیچ شرایطی پذیرفتنی نیست.

برگرفته از كتاب ) مديريت بحران درحوادث هسته اي )



مقدمه ای بر سلاح های میکروبی

جنگ بیولوژیک که به آن جنگ میکروبی نیز اطلاق مي‌شود، به معناي استفاده از هرگونه ترکیب بیماری زا، اعم از باکتری و ویروس یا سموم طبیعی به عنوان سلاح جنگی و با هدف از پا در آوردن دشمن است. ..

متأسفانه حتی در شرایط غیر جنگی نیز ممکن است از این میکروب‌ها برای آلوده نمودن انسان‌ها، گیاهان و جانوران منطقه‌ای خاص استفاده ‌گردد. در سال 1972 هرگونه استفاده، ساخت و نگهداری این قبیل سلاح‌ها توسط انجمن بین المللی سلاح‌های میکروبی ، غیر قانونی اعلام شد و قریب صد کشور جهان قرارداد مربوطه را امضاء کردند. در واقع دلیل این مخالفت همگانی پرهیز از اقداماتی بود که منجر به مرگ هزاران و گاهی میلیون‌ها نفر انسان بی‌گناه می‌شد و عواقب ناگواری را برای جوامع و اقتصاد آن‌ها به دنبال داشت. بزرگترین مشکل سلاح‌های میکروبی، کندی اثر گذاری آن‌ها بر نیروهای دشمن است. ا
ین سلاح‌ها برای تاثیرگذاری به چندین روز وقت نیاز دارند و بر خلاف حملات هسته‌اي یا شیمیایی، بلافاصله نیروی مقابل را متوقف نمی¬کنند. این سلاح‌ها مي‌تواند شرایط بحرانی ایجاد کنند زیرا پس از استفاده، جلوگیری از انتشار آن چه در میان افراد دشمن و چه در میان نیروهای خودی عملاً غیر ممکن است، بخصوص اگر طرف مقابل نیز اقدامی تلافی جویانه انجام دهد
.




مقدمه ای بر سلاح های شیمیایی

با هر دستاورد علمی، استفاده‌های درست و نادرست از آن شروع می‌شود و جنبه‌های مثبت و منفی آن، نمود عینی خواهد يافت. برخي از کشفیات علمی‌، به جای به¬کارگیری در رفاه جامعه، برای اهداف پلید به کار گرفته می شوند.
جنگ افزارهای شیمیایی را مي‌توان به عنوان شرم ‌آورترین کاربرد علم شیمی در جهان به حساب آورد. در این مبحث، مواد به کار رفته در جنگ افزارهای شیمیایی را نام برده و به اختصار معرفی مي‌نماييم:

2-6-1- فسژن و کاربرد آن به عنوان یک ماده شیمیایی جنگی
فسژن غیر از زمانی که در هوای سرد قرار می‌گیرد، در سایر مواقع، یک گاز بی‌رنگ است. در غلظت‌های کم، بوی نسبتاً شیرین شبیه یونجه تازه چیده شده دارد که ناخوشایند نیست، ولی در غلظت‌های بالا، بوی مشمئز کننده‌اي خواهد داشت. بخار آن سه برابر سنگین‌تر از هواست. وقتی در آب حل ‌شود، به سرعت به دی‌اکسید کربن و کلرید هیدروژن تجزیه می‌شود. در هوای مرطوب این امر با سرعت کمتری صورت می‌گیرد. چون فسژن، تحت فشار به آسانی به صورت مایع در می‌آید، مي‌تواند به راحتی برای تشکیل سریع غلظت‌های کشنده گاز سنگین بر روی مناطق استفاده ‌شود بدون آن‌که نیازی به سلاح‌های سنگین باشد. میزان سمّیت آن در مقایسه با گازهای عصبی کمتر است. چون اثرات پوستی ندارد، ماسک‌های تنفسی، حفاظت کاملی را در مقابل اثرات آن تأمین می‌نماید. 2-6-2- سيانید هیدروژن کاربرد آن به عنوان یک ماده شیمیایی جنگی سیانید هیدروژن همانند فسژن یکی از محصولات تجاری است که به فراوانی در دسترس است. جذابیت سیانید هیدروژن به عنوان یک ماده جنگی، ناشی از سرعت بسیار زیاد تاثير سمّ ‌آن است، مشروط به این‌که بتوان آن را در غلظت‌های عملیاتی زیاد پخش نمود. این ماده نیز همانند فسژن، انتخاب خوبی برای حمله بر روی هدف‌های بزرگ غیر نظامی‌ نیست. ماسک‌های تنفسی عملاً حفاظت کاملی را در مقابل آن تأمین می‌نمایند.

 2-6-3- سیانوژن و کاربرد کلرید آن به عنوان ماده شیمیایی جنگی
این ماده نیز مانند سیانید هیدروژن یکی از فرآورده‌های تجاری در دسترس است و به عنوان ضد عفونی کننده کاربرد دارد. استنشاق مقدار کافی از این گاز با یک تاثیر سمّی‌ شبیه سیانید هیدروژن، به سرعت موجب مرگ می‌گردد. برخلاف سیانید هیدروژن، غلظت‌های کمی از بخار آن، تحریک کننده قوی چشم و راه‌های تنفسی است. در اثر رطوبت به آسانی به سیانید هیدروژن و اسید کلریدریک تبدیل می‌شود. کاربرد کلرید سیانوژن شبیه سیانید هیدروژن است و قدرت تبخیر زیادی دارد.

2-6-4- گاز خردل و کاربرد آن به عنوان ماده شیمیایی جنگی
گاز خردل به صورت مایع روغنی بی‌رنگ یا زرد کهربایی است. در غلظت‌های بالا، بوی مشمئز کننده‌ای شبیه ترب کوهی، پیاز یا سیر دارد که بیشتر به علت آلودگی با سولفید اتیل و سایر تولیدات جانبی سنتز آن است. از نظر شیمیایی و فیزیکی، یک ماده نسبتاً پایدار است. در آب به تدریج هیدرولیز و به سرعت اکسید شده و توسط آهک کلردار به سولفوکسید که ترکیبی است با سمّیت کمتر، تبدیل می‌گردد. این واکنش‌ها تحت بعضی شرایط، ممکن است ناقص باشند، به طوری که در یک حادثه مربوط به گاز خردل در سال 1950 در آلمان نشان داده شد، خاکی که به گاز خردل آلوده شده بود، با وجودی که کاملاً به دفعات با آهک کلردار و آب مورد سمّ‌زدایی قرار گرفت، حتی تا دو هفته پس از آلودگی، هنوز حاوی مقدار جزیی از گاز خردل بود. در جنگ شیمیایی، گاز خردل شاید بیشتر به عنوان ایجاد کننده صدمات تماسّی دیرپای مصرف شود. برای این منظور با پاشیدن مایع اسپری شده آن روی زمین، مزارع و وسایل، تولید آلودگی می‌شود. در هوای گرم، مقدار زیادی از اسپری پاشیده شده تبخیر می‌گردد و چون بوی چندانی ندارد، لذا قابل احساس نبوده و بنابراين از آن دوري نخواهد شد كه در نتيجه، ضایعات پوستی و تاول‌ها، بعد از مدتی تأخیر ظاهر می‌گردند. در واقع شخص بدون آگاهی از مواجهه، ممکن است یک دوز صدمه‌زا را جذب نماید. تاثیرات پنهانی آن، از نظر نظامی‌ جاذبه زیادی دارد.

 2-6-5- سارین
سارین به صورت خالص، مایع بی‌رنگی است که در حرارت‌های عادی فرّار بوده، بخاري بی‌رنگ و بدون‌بو از خود متصاعد می‌نماید. در جنگ شیمیایی، سارین را مي‌توان برای ایجاد صدمات کوتاه مدت تنفسی به کار برد. در مناطق گرمسیر، سارین، چنان فرّار است که غلظت‌های بخار شده کشنده به راحتی حاصل می‌شود، ولی به طور کلی غلظت‌های قابل انتقال از راه هوا را مي‌توان با پاشیدن سارین به صورت آئروزول سریع‌التبخیر، افزایش داد. این کار به آسانی با قرار دادن یک چاشنی انفجاری سنگین در اسلحه صورت خواهد گرفت. هر مقدار سارین که به فوریت تبخیر یا آئروزول نشود، به زودی رسوب کرده و باعث صدمات تماسّی می¬شود و سپس با سرعتی که معمولاً تحت تأثیر درجه حرارت زمین است، بخار می‌گردد تا صدمات تنفسی را تشدید نماید.

 2-6-6- ماده VX و استفاده از آن به عنوان سلاح شیمیایی
این ماده ابتدا در سال 1955 به عنوان حشره ‌کش تهیه شد و از نوع حشره ‌کش‌های نوع آمیتون بود. متون غیر محرمانه، حاوی اطلاعات کمی‌ در مورد V-Agent ها می‌باشد، ولی تصور می¬‌شود خواص سمّ ‌شناسی آن‌ها، از لحاظ کیفی به حشره¬‌کش‌های نوع آمیتون شبیه است. ماده VX به مراتب قوی¬تر از سمّ سارین است و به عنوان سمّی‌ترین سلاح تلقی می¬شود. در جنگ شیمیایی، VX مي‌تواند برای ایجاد صدمات تماسّی دیرپاي از طریق آلودگی زمین، روییدنی‌ها، وسایل و یا برای تولید صدمات تنفسی کوتاه مدت به کار رود. برای ایجاد صدمات تنفسی می‌بایستی به صورت یک آئروسل ریز به کار گرفته شود، زیرا فاقد قدرت تبخیری برای یک عملیاتی کشنده است. اسپری درشت مایع برای آلوده‌‌سازی زمین یا حمله پوستی بسیار مؤثر است، ولی برای صدمات تنفسی لازم است که اسپری حاوی قطرات بسیار ریز باشد. زباله¬های زمینی که بوسیله VX با تراکم 5/0 تا 5 میلی‌گرم بر متر مکعب آلوده شده است، بدون لباس حفاظتی یا روش‌های آلودگی زدایی، شدیداً خطرناک مي‌باشد.

 2-6-7- سموم بوتولین سموم کلاستریدیوم بوتولینیوم، عامل ایجاد کننده مسمومیت غذایی بوتولینی – بوتولیسم هستند. کشف باکتری که یک ساپروفیت اسپورساز است و خالص کردن پروتئین‌های نوروتولسکیک جدا شده، فرآیندهای آسانی هستند که تولید سموم را در مقیاسی نسبتاً زیاد در آزمایشگاه‌های میکروب سازی امکان‌پذیر می‌سازند. توکسین‌ها یا سموم بوتولین، پس از 5 تا 10 دقیقه جوشیدن از بین می‌روند. آن‌ها همچنین با فرمالدئید، سمّیت‌شان از بین رفته، با آنتی توکسین خاص خود رسوب می‌دهند. در آب راکد و سرد تا یک هفته پایدار مانده، در غذا در صورتی ‌که هوا نباشد، به مدت طولانی باقی خواهند ماند. سموم بوتولینی قبل از جنگ جهانی دوم به عنوان یکی از خطرناکترین سلاح‌های شیمیایی، مورد بحث بوده است. با وجود اثر سمّی‌ فوق ‌العاده، به علت ناپایداری شیمیايی و فیزیکی، واقعاً مشخص نیست که به عنوان سلاح شیمیایی تهیه شده باشد. تحقیقات بر روی توانایی پخش آن به صورت آئروسل یا از راه منابع آب عمومی ادامه دارد. مصون‌سازی و پیشگیری امکان‌پذیر است، ولی اقدامات درمانی تنها مي‌تواند در تعداد بسیار کمی ‌از افراد آلوده به کار رود و نمی¬تواند از مرگ آن¬ها جلوگیری کند.

 2-6-8- آنتروتوکسین‌های استافیلوکوکی استافیلوکوکی ناتوان‌کنندگی حادّ مسمومیت غذایی است و به همین دلیل از آنتروکسین‌های استافیلوکوکی در جنگ‌های شیمیایی استفاده شده است. اثرات استفاده از آن‌ها به شکل آئروسل، بر حیوانات آزمایشگاهی در موسسات نظامی‌ مربوط به جنگ‌های شیمیایی مطالعه شده است. آنتروتوکسین‌های استافیلوکوکی، پروتئین‌های ساده¬ای‌ هستند، مهم‌ترین نوعی که مورد مطالعه قرار گرفته، توکسین نوع B است که دارای وزن مولکولی در حدود 35000 بوده و پایدارتر از سموم بوتولینی است. به علت پایداری آنتروتوکسین‌های استافیلوکوکی، تصور می‌شود که پخش مؤثر آن‌ها به صورت آئروسل، آسان‌تر از سموم بوتولینی باشد. استفاده به صورت آئروسل یا آلوده کننده آب، موجب مرگ قابل توجهی از افراد خواهد شد.

 2-6-9- ال- اس– دی ال- اس- دی از اسید لیزرژیک که به وسیله فرآیندهای تخمیری از مواد طبیعی به دست آمده، تهیه می¬شود. تارتارات آن که برای مصارف طبّی تهیه می¬گردد و به آسانی در آب محلول بوده، خواص خود را برای بلند مدت‌ حفظ می‌کند. محلول 0.5 درصد آن، فاقد مزه است. در جنگ شیمیایی، ال- اس- دی مي‌تواند به عنوان آلوده کننده آب و یا برای ایجاد آسیب از راه هوا به صورت آئروسل، مورد استفاده قرار گیرد، اما ماده گرانی است. 2-6-10- ماده BZ یک داروی شیمیایی مؤثر بر روان است که به عنوان ماده‌ای كاهنده قواي جسماني برای جنگ‌های شیمیایی ساخته شده است. ساختار شیمیایی آن از اسرار نظامی است.به طوری که دارای خواص فیزیکی و شیمیایی خاصی است.BZ ، یک ماده سفید کریستالی جامد است و در مقابل حرارت پایدار خواهد بود. قیمت آن به مراتب کمتر از ال- اس- دی مي‌باشد. به عنوان یک ماده مضعف كننده، اشکالات اصلی BZ غیر قابل پیش‌بینی بوده و در صورت استفاده در هوای گرم و خشک اثرات آن بر روی سربازان موجب صدمات شدید یا حتی مرگ است.

برگرفته از كتاب ) مديريت بحران درحوادث هسته اي )




مقدمه ای بر هواپیماهای بدون سرنشین

ارتش کشورهای پیشرفته‌ی جهان در حال حاضر از روبات‌های پرنده متفاوتی بهره‌مند هستند که اغلب آنان برای انجام ماموریت‌های شناسایی طراحی شده‌اند. این روبات های پرنده را UAV می‌گویند.

در اینجا به معرفی دو مدل از UAV می‌پردازیم. ۱)RQ-1: مدل پریدتور RQ-1 یک UAV شناسایی است که حرف R در آن مخفف واژه‌ی شناسایی و بازدید مقدماتی از وضع دشمن است. طراحی ساده و سبک بدنه پریدتور ظرفیت حمل بار آن‌را به ۲۰۴ کیلوگرم می¬رساند. این مدل از یک مخزن سوخت ۵/۳۷۸ لیتری نیز بهره‌مند است. این خصوصیت، پریدتور را به یک هواپیمای جاسوسی تمام عیار تبدیل کرده است. به طوری که مي‌تواند بیش از ۲۴ ساعت را در حال دیده‌بانی مواضع دشمن در آسمان سپری کند.
این UAV از تجهیزات فوق پیشرفته‌ای برای شناسایی دشمن بهره‌مند است که از آن جمله مي‌توان به دوربین‌های دماغه‌ای رنگي جهت هدایت هواپیما توسط اعضای واحد کنترل که کیلومترها دورتر از مواضع دشمن در خط مقدم هستند و همچنین دوربین‌های مختلف مادون قرمز برای دید در شب و رادارهای ترکیبی پیشرفته برای دید در مه، ابر و دود اشاره نمود.

شکل (2-16)– نمونه‌اي از ربات پرنده
شکل (2- 17)– هواپيماي هدايت شونده ۲)MQ-1:

داشتن یک UAV که علاوه بر شناسایی برای مبارزه نیز آماده باشد ضروری است. اینجاست که پریدتور شکارچی MQ-1 وارد عمل می‌شود. تعویض دوربین‌های متعدد RQ-1 با یک سیستم هدف‌یابی پیشرفته به نام MTS و مجهز کردن آن به دو موشک HELL FIRE ، آن‌را به یک مبارز اتوماتیک در خط مقدم جنگ تبدیل کرده است.MTS دارای سیستم هدف‌یابی موشک HELL FIRE AGM-114 می‌باشد.
شکل (2- 18)- موشک HELL FIRE AGM-114

سازمان اطلاعات آمریکا از MQ-1 برای تعقیب یکی از عاملان حوادث یازدهم سپتامبر بهره برد. اخیراً نیز CIA از آن‌ها برای حمله به تروریست‌های القاعده در پاکستان استفاده می‌کند.
 از طرح‌های دیگر مي‌توان به طرح جالب هانترکیلر اشاره کرد که یک پهپاد کم هزینه و یک بار مصرف است که دارای برد ۳۰۰۰ ناتیکال مایل و مداومت پروازی ۱۲ ساعت است. این پهپاد با موتور ملخ‌دار به منظور حمل پرتابگر بمب افکن‌های ب-۱ و ب-۲ ساخته شده است. بر روی هر پرتاب‌گر مي‌توان ۶ فروند پهپاد را جای داد که هر کدام ۵۰۰ پوند مهمات را حمل می‌کنند. برای این پهپادها مي‌توان تا ۳۰ دقیقه پیش از حمله هدفی را مثلاً توسط نیروهای ویژه تعریف نمود.

برگرفته از كتاب ) مديريت بحران درحوادث هسته اي )





مبانی بمب های هدایت شونده

در جنگ جهانى دوم براى انهدام هدفى به اندازه آشيانه هواپيما، لازم بود ده‌ها بمب سبک شليك شود. اما امروزه مى‌توان همين كار را با استفاده از يك بمب هدايت شونده ليزرى مانند GBU12 از يك جنگنده F-14D انجام داد.

 تاكنون دو نوع بمب هوشمند وارد ميدان نبرد شده ‌است كه عبارتند از بمب‌هاى هدايت شونده IV/IR چشمی/ تلویزیونی و بمب‌هاى هدايت شونده ليزرى. پيشرفت و توسعه‌ی چشم‌گيرى كه در زمينه‌ی جنگ افزارهاى هدايت شونده ليزرى صورت گرفته، باعث پيشرفت و ارتقاى دقت سلاح‌هاى هدايت از راه دور شده است. شكل (2-9)– انواع بمب GBU بمب‌هاى هدايت شونده ليزرى يا LGB ها از قابليت تحرك بالايى برخور دارند. این سلاح‌ها به صورت سقوط آزاد فرود مى‌آيند و به هيچ گونه ارتباط الكترونيكى درونى هواپيما احتياج ندارند. اين سلاح‌ها داراى يك سیستم داخلى هدايت نيمه فعال هستند كه انرژى ليزر را آشكار كرده و جنگ افزار را به سمت هدفى كه توسط يك منبع ليزر خارجى روشن شده رهگيرى مي‌نمايند.
 به طور مثال در جنگ 1991 خلیج فارس، ابتدا هواپيمايى كه ليدر نام داشت اهداف مورد نظر را با ليزر شناسايى و علامت گذارى مى‌كرد و سپس هواپيماهاى بمب افكن F-117 و F-14D توسط بمب‌هاى ليزرى، اهداف علامت‌گذارى شده را تخريب مى‌كردند. اين سیستم حتى مي‌تواند از يك منبع مستقر در روى زمين نیز فرمان بگيرد. شکل (2-10)- عملیات طوفان صحرا F-117 در حال پرتابGBU12 شکل (2-11)- F-14D در حال پرتاب بمب هدایت لیزری GBU24 شکل (2- 12)- بمب GBU۱2 در زیر بال F-16 شکل (2- 13)- بمب GBU24 در زیر بال F-16 مسير پرواز LGBها به سه مرحله تقسيم مي‌شود: هدايت پرتاب، هدايت پرواز و هدايت نهايى. در خلال مرحله پرتاب، سلاح به مسير غير هدايتى كه همان مسير پرواز جنگنده مادر در لحظه آزادسازى است ادامه مي‌دهد و همپاى جنگنده حركت مي‌كند. در اين مرحله، وضعيت پروازى جنگنده نيز حائز اهميت است، چرا كه قابليت عملياتى شدن جنگ افزار LGB به سرعت جنگنده در زمان هدايت نهايى بستگى دارد.
 بنابراين در خلال مرحله پرتاب، سرعت هوا مي‌تواند ميزان قدرت عملياتى شدن جنگ افزار را تحت الشعاع خود قرار دهد. همزمان با عمل هدف‌يابى، مرحله گذر نيز آغاز مي‌گردد. طىّ اين مرحله، سلاح سعى مي‌كند كه بردار سرعت خود را با راستاى خط ديد هدف، به طور خودكار تنظيم نمايد. در حين مرحله نهايى، بمب هوشمند ليزرى تلاش مي‌كند كه هر لحظه بردار سرعتش را موافق و همسوى خط ديد قرار دهد. در لحظه‌اى كه اين تطبيق رخ مي‌دهد، انرژى ليزر بازتابش شده روى آشكارسازها، متمركز مي‌شود و به سنسورهای آيروديناميكى فرمان مي‌دهد كه مسير را تعقيب كنند. این عمل موجب می¬شود تا سلاح به صورت يك جسم سنگین با نيروى وزنش به سمت هدف حركت کند و با آن برخورد نمايد. نمايش دهنده‌هاى هدف، تابشگرهاى نيمه فعالى هستند كه براى قفل شدن روى هدف به كار گرفته مي‌شوند. گيرنده‌هاى بمب هدايت شونده ليزرى از فوتوديودها استفاده مي‌كند تا پيام‌هاى مكانى هدف را پيدا كنند. اين پيام‌ها به حركت‌هاى سطحى برگردانده مي‌شوند تا سلاح را درست به سمت هدف سوق دهند. يك آشكارساز هوابرد مي‌تواند از طريق ميدان ديد وسيعى كه در اختيار دارد اطلاعات مربوط به هدايت را در اختيار خلبان قرار داده و آن‌را مستقيماً روى هدف متمركز كند و سرانجام به جنگ افزار مربوطه كه در اختيار دارد، يك هدف نقطه‌اى را نشان دهد. شکل (2- 14)- تست سنسورهای LGB توسط پرسنل زمینی پس از اين مرحله، موشك يا بمب هوشمند ليزرى مي‌تواند در زمانى شليك شود كه خلبان از قفل بودن آشكارساز روى هدف اطمينان دارد و سلسله مراتب مربوط به باز شدن محفظه جنگ افزار به نحو قابل قبولى انجام شده باشد. در هر يك از اين مراحل، خلبان، هرگز هدف واقعى را نمى‌بيند و فقط نقطه‌اى را مشاهده مي‌كند كه به وسيله ليزر، نشانگر موقعيت هدف است.
سامانه‌هاى تجسسى و نمايش دهنده ليزرى از يك روش رمزگذارى پالسى استفاده مي‌كنند تا مطمئن شوند كه يك پويشگر و يك نمايش دهنده ويژه در يك حالت هماهنگ با يكديگر در حال كار كردن هستند. هم رمز كردن اين دو مجموعه باعث مي‌شود سامانه پويشگر تنها روى هدفى كه دستگاه نمايش دهنده معلوم مي‌كند قفل شود. رمزگذارى پالسى بر پايه فركانس تكرار پالس صورت خواهد گرفت. رمز مي‌تواند بسته به تجهيزات ليزرى كه در اختيار است، سه يا چهار رقمى انتخاب شود. رمزگذارى به جنگنده يا هر وسيله جنگى هوايى اين امكان را مي‌دهد كه به طور همزمان يك هدف چندگانه و پيچيده را مورد حمله قرار دهد ضمن آن‌که از عملیات ضد الکترونیک دشمن مصون بماند. در اين حالت، جنگ افزارهاى هدايت شونده ليزرى روى رمزهاى مختلف متمركز مي‌شوند. اين روش تا زمانى از اطمینان بالايى برخوردار است كه چندين هدف با موقعيت برتر ضرورتاً بمباران گردند. اين روش همواره با هدايت واحدهاى پشتيبان مي‌تواند به صورت همزمان نمايش داده شود و آخرين وضعيت آن اعلام گردد. سامانه‌هاى ليزرى هدايت آتش عبارتند از مسافت سنج‌هاى ليزرى و نمايشگرهاى ليزرى.
اين سامانه‌هاى ليزرى مي‌توانند براى انسان از سامانه‌هاى آموزشى نظير MILES و سامانه‌هاى شبيه ساز ليزرى (كه براى دفاع در درگيرى هاى هوا به زمين استفاده مي‌شود) بسيار خطرناك‌تر باشند. در نتيجه ليزرهاى هدايت آتش نياز به سنجش دارند تا نگاه مستقيم به پالس‌ها و پرتوهاى آن به عوارض دائمى همچون كورى منجر نشود. LGB يا بمب‌هاى هوشمند ليزرى نوشداروى تمام داستان‌ها و اهداف جنگى نيستند ؛ بلكه به گونه‌اى پيشرفت كرده‌اند كه بازيگر انواع ديگرى از جنگ افزارهاى سقوط آزاد باشند كه در زاغه‌هاى مخفى نگهدارى مي‌شوند. در يك ديد وسيع‌تر، LGB ها در هدف قرار دادن مخفيگاه‌ها در وضعيتى با ارتفاع متوسط از قدرت اجرايى فوق العاده‌اى برخوردارند، قدرت مخفى شدن سريع و اغراق آميز باعث افزايش قدرت تحرك و قابليت پروازى LGB شده است. معمولاً شليك در ارتفاع ميانى، مشكلات يافتن هدف را كاهش مي‌دهد و به سايت‌هاى طراحى هوايى يا زمينى اجازه مي‌دهد كه به راحتى آن را رهگيرى كنند. اگر سامانه هدايت ليزرى زودتر از موعد روشن شود يا برعكس به موقع روشن نشود، ممكن است LGB هدف را گم كند و به آن اصابت ننمايد. طىّ عمليات، به محض روشن شدن انرژى ليزرى،LGB آن‌را مشاهده و در همان زمان اقدام به شليك از هواپيما يا هر وسيله حامل ديگر مي‌كند ولي اگر اين عمل زودتر از موعد مناسب صورت گيرد، بمب، هدف را گم نموده و به آن اصابت نمى‌کند.
براى رفع اين مشكل، نمايشگر ليزرى بايد در زمانى روشن شود كه بمب به سمت هدف روانه شده و قصد ويران كردن آن‌را دارد. خلبان به طور يقين مى‌داند كه زمان مناسب براى روشن كردن سامانه ليزر چه وقت است. شگردهاى پروازى تهاجمى – تدافعى كه از LGBهاى نوين امروزى بهره مى‌گيرند به خوبى كمترين مدت زمان مورد نياز براى نمايش هدف را اعلام مي‌كنند تا سلاح تا زمان رسيدن به هدف و ويران كردن آن هدايت شود. دود، گرد و غبار و نخاله‌هاى معلق در هوا مي‌تواند روى كاركرد سلاح‌هاى هدايت شونده ليزرى اثر سوء داشته باشند. پاشيدگى ناشى از بازتابش نور ليزر به وسيله ذرات دود، مي‌تواند هدف‌هاى اشتباه را نمايش دهد. باران، برف، مه و ابرهاى رقيق نيز مي‌توانند سلاح‌هاى هدايت شونده ليزرى را تحت تاثير خود قرار دهند. شتاب بيش از حدّ خلبان نيز مي‌تواند كاربرد نمايشگرهاى ليزرى را محدود سازد. زيرا خط ديد را تحت تأثير خود قرار خواهد داد. برفى كه زمين را مى‌پوشاند، نيز مي‌تواند روى دقت سلاح هدايت ليزرى تاثير منفى داشته باشد. مه و ابرهاى رقيق، ميدان ديد كاوشگر سلاح هدايت شونده ليزرى را سدّ مي‌كند و مي‌تواند باعث كاهش زمان هدايت آن شود. در واقع اين كاهش ميدان ديد، احتمال برخورد سلاح به هدف را نيز پايين مى‌آورد. فناورى LGB ها متشكل از سه نسل است كه هر يك از آن‌ها به نوعى حاصل تحول يا اصلاح ساز و كار هدايت هستند:

• نسل اول عبارت است از: گروهى از بمب‌هاى هدايت شونده ليزرى با بال‌هاى ثابت.
• نسل دوم شامل: بال‌هاى جمع شونده.
• نسل سوم شامل: نمايشگرهاى نيروى هوايى براى بمب‌هاى هدايت شونده ليزرى كلاس هزار و دو هزار پوندى. شکل (2- 15)- بمب افکن A-6E واحد هدايت كننده ليزرى به بخش جلويى بمب و يك بال در قسمت عقب آن متصل شده است.

هر سه نسل با نمايشگرهاى رايج در ارتش، نيروى هوايى، نيروى دريايى و زيردريايى سازگارى دارند. نسل دوم و سوم داراى برنامه گزينشى رمز پيش از پرواز مي‌باشند. عموماً نسل سوم LGBها را بمب هدايت شونده ليزرى سطح پایين مى‌نامند. زيرا اين بمب به نحوى طراحى شده است كه در نقطه اوج نسبتاً پايين، براى ارتفاع كم و برد زياد مورد استفاده قرار گيرد. طىّ عمليات طوفان صحرا، بيشترين استفاده براى حمل بمب‌هاى هدايت شونده ليزرى و شليك آن‌ها به سمت اهداف مهم به عمل آمد و توانمندى جنگ افزارهاى نيروى دريايى ايالات متحده براى هدايت LGBها كاملاً مفيد و مقرون به صرفه بود، تا آن‌جا كه يك‌صد و بيست A-E6 حدود 5 درصد از تمام توان LGB ايالات متحده را در نخستين روز از عمليات طوفان صحرا، روانه منطقه عملياتى كردند.
بعضى از سامانه‌هاى حسگر ليزرى در شرايط نامساعد جوّى نظير باد مخالف، باران، مه و حتى رطوبت دچار افت كارايى مي‌شوند. نمايشگرهاى LGB ، بمب را به دقت به سمت هدف هدايت و آن را با يك جرقه منفجر مي‌كنند. در واقع هر بمب مي‌تواند روى يك هدف مستقل و بزرگ تاثيرگذار باشد و مسئوليتش را به نحو احسن و بسیار دقیق انجام دهد. برخي از مشخصات بمب GBU24به قرار ذيل است:

• ماموریت: پشتیبانی هوایی نزدیک، مقابله‌ی هوایی دقیق با ادوات زمینی، حمله ضد شناورهای دریایی
• اهداف: ادوات زمینی متحرک، ادوات ثابت کوچک و بزرگ
• محل خدمت: نیروهای دریایی و هوایی
• وضعیت: عملیاتی • اولین نمونه قابل استفاده: در سال 1983
• روش هدایت پذیری: لیزری
• برد: حدود 10 ناتیکال مایل
• هزینه بهسازی: نامعلوم
• کل هزینهء تولید:138 / 729 میلیون دلار
• کل هزینهء تمام شده: نامعلوم • هزینه احداث هر واحد تولید کننده: 55 میلیون دلار
• هزینه تجهیز هر یگان رزمی: نامعلوم • تعداد تحویل شده به نیروهای رزمی: 13114 فروند
• استفاده کننده‌ها: جنگنده‌های A-6E و A-10 و F-14D و F-15تمامی مدل‌ها و FA-18 تمامی مدل‌ها و F-111

شاید به دلیل سنگینی و حجیم بودن نوع GBU24، این بمب در F-117 مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، زیرا F-117 مهمات خود را در درون محفظه‌های مخفی نگهداری می‌کند و حجیم بودن این بمب، مانعی برای نصب آن بر روی F-117 است

برگرفته از كتاب ) مديريت بحران درحوادث هسته اي )



دفاع در مقابل بمب های الکترومغناطیس

مهمات الکترومغناطیسی را مي‌توان به وسيله بمب‌های هدایت شونده و غیر قابل هدایت، موشک‌های کروز، گلوله‌های توپخانه و موشک‌های بالستیک پرتاب نمود.. .

بنابراين نخستین دفاع علیه بمب‌های الکترومغناطیسی انهدام موشک یا هواپیمای حامل بمب و یا انهدام سکوی پرتاب بمب یا موشک است. این شیوه دفاعی همیشه عملی نیست بنابراین سامانه‌هايی که در معرض تاثیرات این امواج قرار می‌گیرند باید به طور الکترومغناطیسی مقاوم شوند. استفاده از پوششی که مانع از عبور میدان مغناطیسی است از مهم ترین تدابیر خواهد بود. این کار با پوشاندن کامل وسایل در پوشش هادی الکتریکی موسوم به پوشش فاراده انجام می¬گيرد. وقتی پالس الکترومغناطیس به این پوشش برخورد کند، انرژی آن به وسیله مواد هادی پوشش جذب شده و سامانه‌های درون پوشش کاملاً مصون باقي خواهد ماند. این اثر مشابه زمانی است که یک هواپیما به رعد و برق برخورد کند، در این شرایط پوسته بیرونی هواپیما انرژی را در بیرون به جریان در آورده و تخلیه می‌نمايد به گونه‌ای که هیچ سامانه‌ای در داخل هواپیما آسیب نخواهد ديد. برای محافظت صحیح یک سامانه، باید اطمینان حاصل نمود که تمام ورودی‌ها دارای پوشش بوده و بدون پوشش فاراده رها نشده باشند همين موضوع نیز به عنوان ضعف عمده این روش تلقی مي‌شود، زیرا غالبا سامانه‌های تحت پوشش به هر دلیل نیازمند ارتباط با محیط خارج از پوشش هستند. کابل‌های انتقال نیرو، سیم‌های ارتباطی و اطلاعاتی و حتی آنتن‌های فرستنده و گیرنده از کانال‌های ارتباطی با محیط بیرون از پوشش می‌باشند. در مجموع هر سیمی که به پوشش وارد مي‌شود یک کانال بالقوه برای انتقال موج انرژی و پالس الکترومغناطیس به درون پوشش فاراده است و موجب تخریب وسایل الکترونیکی درون پوشش می¬شود. حتی با فرض برآورده کردن این الزامات، مقاومت سامانه درون پوشش به شدت پالس الکترومغناطیسی بمب و طراحی مقاومت پوشش فاراده وابسته است. از طرف دیگر فن‌آوري گرمایونی (تجهیزات لوله‌های خلا) در مقایسه با فن‌آوري حالت جامد یا همان ترانزیستوری در مقابل سلاح‌های الکترومغناطیسی مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهند. بنابراین سلاح‌های مورد نیاز برای تخریب رایانه‌ها و سامانه‌های با فن‌آوري حالت جامد، کمترین تخریب در سامانه‌های با فن‌آوري گرمایونی ایجاد می‌کند. بمب‌های الکترومغناطیسی را شاید بتوان سلاح‌های کشتار الکتریکی نامید که طیف وسیعی از اهداف الکترونیکی را در بر می‌گیرند. این نوع مهمات نقش قاطعی در فرآیند جنگ اطلاعات ایفا می‌کنند. بهره‌مندی از دانش بمب‌های الکترومغناطیسی به ویژه نوع غیر هسته‌اي مبتنی بر فن آوریFCG که دست یافتنی‌تر نیز می‌باشد، علاوه بر ایجاد آشنایی عملی با این سامانه و تاثیرات آن، امکان به کارگیری و راه‌کارهای مقابله با اثرات آن‌را نیز فراهم می‌نماید، راه‌کارهایی که هرچه زودتر باید اندیشیده شوند. از کار افتادن سامانه‌های راداری و موشکی، تاسیسات ارتباطی و هوانوردی، عملاً مختل کننده هرگونه واکنش دفاعی مناسب در مقابل حریف است. تجهيزات پیشرفته‌تر به علت وجود تجهیزات الکترونیکی بیشتر، در مقابل بمب‌های الکترومغناطیس آسیب پذیرتر هستند. قطعاً در هرگونه درگیری احتمالی با یک تجهیزات مدرن و پیشرفته الکترونیک، استفاده از یک بمب الکترومغناطیس تاثیرات مرگ‌بارتری برای آن‌ها به همراه خواهد داشت که به عنوان یک نقطه قوت برای حریف ضعیف‌تر از بعد تكنولوژي الكترونيكي است. از طرف دیگر با توجه به در دسترس قرار گرفتن فن‌آوري‌های پیشرفته غیر نظامی که امکان استفاده نظامی را فراهم می‌کند، احتمال ساخت بمب‌های الکترومغناطیسی در کاربردهای تروریستی افزایش خواهد يافت. از آن‌جايي‌که این نوع بمب تلفات انسانی به همراه ندارد افکار عمومی را تحریک نمی¬کند و کشورهای هدف در شرایط دشواری قرار می‌گیرند. لذا حرکت سریع به منظور کسب این فن‌آوري امري حیاتی است.

برگرفته از كتاب ) مديريت بحران درحوادث هسته اي )



مبانی فن آوری بمب های الکترومغناطیس

اساس طراحی بمب‌های الکترومغناطیس متفاوت است. مهمترین آنها‌ مولد فشاری شار پمپ شده انفجاری، مولد مغناطیسی هیدرودینامیکی انفجاری و طیف گسترده‌ای از سامانه‌های پرتوان میکروویو می‌باشد که مهم‌ترین نمونه از دسته سوم، نوسان کننده کاتدی مجازی، موسوم به وایرکیتور است.

تلاش برای ساخت بمب‌های الکترومغناطیسی هسته‌اي بین دهه های ۶۰ تا ۸۰ میلادی توسط آمریکا صورت گرفت. در ۱۹۵۸ و ۱۹۶۲، آمریکایی‌ها بمب‌های هیدروژنی را روی اقیانوس آرام آزمایش کردند که نتایج جالب توجهی به همراه داشت. تأثیرات این انفجارهای هسته‌اي در هاوایی (۱۰۰۰ مایل دورتر) و حتی دورتر از مناطقی همچون استرالیا به صورت اختلالات رادیویی مشاهده شد. متخصصان هسته‌اي این اختلالات را ناشی از اثر کامپتون دانستند. این اثر، بیان می‌دارد که فوتون‌های انرژی الکترومغناطیس مي‌توانند الکترون اتم‌های با عدد اتمی پایین را جدا کنند. سیل الکترون‌های آزاد شده از اتم‌ها یک میدان مغناطیسی قدرتمند ایجاد می‌کند که این میدان، یک جریان الکتریکی شدید روی مواد هادی تحت تشعشع ایجاد خواهد نمود. طراحی این نوع بمب الکترومغناطیس که با عنوان پالس‌های الکترومغناطیس ارتفاع زیاد شناخته می‌شود نیازمند دانش هسته‌اي و طراحی سامانه‌های راداری است. این نوع بمب، قابلیت تحت تاثیر قرار دادن محدوده وسیعی را دارد اما در مقابل، با محدودیت هزینه تولید و مباحث ناشی از انفجارهای هسته‌اي مواجه است. 2-2-8-1- مولد فشاری شار پمپ شده انفجاری مولد فشاری شار پمپ شده انفجاری موسوم به FCG، کاملترین فن‌آوري کاربردی در طراحی بمب‌های مولد فشاری است که اولین بار به وسیله کلارنس فولر در آزمایشگاه‌های لوس آلاموس در اوخر دهه پنجاه ارئه شد. از آن زمان تاکنون، گستره‌ی وسیعی از انواع FCG در آمریکا و روسیه ساخته و آزمایش شده است. جریان تولید شده به وسیله FCG بین ۱۰ تا هزاران برابر جریانی است که به وسیله رعد و برق تولید مي‌شود. مبنای اصلی ساخت این نوع بمب، استفاده از مواد منفجره برای فشرده‌سازی سریع میدان مغناطیسی است. میدان مغناطیسی اولیه مورد نیاز در FCG قبل از شروع انفجار، از منابع خارجی همچون بانک خازنی ولتاژ بالا، تأمین مي‌شود. با این وجود هر سامانه‌ای که قادر به تولید پالس جریان الکتریکی در حد ده‌ها کیلو آمپر تا یک مگا آمپر باشد، کاربردی خواهد بود. از میان طرح‌های مختلف FCG، نوع هم محور آن رایج‌ترین طرح می‌باشد که در آن یک لوله مسی استوانه‌ای نقش آرمیچر را ایفا می‌کند. این لوله حاوی یک ماده با قابليت انفجار بالاست. از انواع مختلف مواد منفجره همچون ترکیبات نوع Bو C تا قطعات ماشین کاری شده PBX-9501مي‌توان بهره برد. اطراف آرمیچر را یک سیم پیچ مسی سنگین دربرگرفته که نقش استاتورFCG را دارد. حاصل این ترکیب، توان تولید پالس الکترومغناطیس قدرتمندی را داراست. معمولاً روی استاتور پوششی از جنس مواد غیر مغناطیس نیز کشیده مي‌شود تا مانع از شکل‌گیری میدان‌های ناخواسته و تخریب احتمالی سامانه شود. موادی همچون الیاف شیشه در یک قالب اپوکسی، پوششی مناسب را فراهم می¬کند. ماده منفجره از عقب به جلو منفجر مي‌شود که انفجار حاصل ، سیم‌پیچ‌های حاوی جریان الکتریکی را تحت تاثیر قرار مي‌دهد. این فرآیند یک مدار اتصال کوتاه متحرک ایجاد می¬کند. مدار اتصال کوتاه دارای اثر فشرده‌سازی میدان مغناطیسی و کاهش دهنده اندوکتانس استاتور (سیم پیچ) است. با حرکت مدار اتصال کوتاه، پالس مغناطیسی به وجود می‌آید که در همه مدارها و هادی‌های الکتریکی تحت شعاع، جریانی معادل ده¬ها میلیون آمپر ایجاد می¬کند که تمامی سامانه‌های قرار گرفته در شعاع مؤثر را تخریب می‌نمايد. مزیت این نوع بمب، سادگی و هزینه کم تولید آن می‌باشد و نقص عمده آن،‌ پوشش ندادن محدوده وسیع و خروجی محدود به باندهای فرکانسی زیر ۱ MHz است. علاوه بر این، انفجار آن مشابه مهمات معمولی اثرات ترکش زایی و تلفات انسانی را به همراه خواهد داشت. 2-2-8-2- مولد مغناطیسی هیدرودینامیکی انفجاری طراحی مولد مغناطیسی هیدرودینامیکی انفجاری در مقایسه با فن‌آوري FCG جدیدتر می¬باشد و هنوز مراحل تکمیلی نهایی خود را می‌گذراند. مشکلات فنی همچون اندازه و وزن سامانه های مولد مغناطیسی MHDباعث شده که این فن‌آوري نقش کمتری در طراحی بمب‌های الکترومغناطیسی (حداقل در آینده نزدیک) ایفا کند. اصول بنیادی طراحی MHD بر مبنای حرکت یک رسانا از میان یک میدان مغناطیسی است که جریان الکتریکی عمود بر جهت میدان و حرکت رسانا تولید خواهد کرد. در MHD انفجاری، رساناي پلاسمایی از گازهای انفجاری یونیزه شده است که از میان میدان مغناطیسی حرکت می‌کند. جریان به وسیله الکترودهایی که در تماس با جت پلاسما هستند، جمع آوری مي‌شود. خواص الکتریکی پلاسما با افزودن مواد مناسب به ساختار مواد منفجره، بهینه مي‌گردد.

2-2-8-1– منبع پرتوان مایکروویو فن‌آوري FCG در تولید پالس‌های پر توان الکتریکی کارآمد است اما خروجی این بمب‌ها به باند فرکانسی زیر1 مگا هرتز محدود مي‌شود وقابلیت تخریب برخی اهداف را کاهش می¬دهد. علاوه بر این، تمرکز انرژی در چنین وسیله‌ای مشکل است. سامانه‌ی HPM امکان تمرکز توان خروجی را دارد و گستره¬ی انرژی آن، طیف وسیعی از اهداف را در بر می‌گیرد درواقع هر دو مشکل مذکور را بر طرف خواهد نمود. انواع مختلفی از سیستم‌های HPM همچون کلیسترون ، مگنترون، لامپ سه قطبی انعکاسی و منبع گاف جرقه وجود دارند. مهم¬ترین سيستم در این میان، وایرکیتور است که به علت سادگی، ارزانی، مقاوم بودن ، توانایی تولید پالس بسیار قدرتمند و توانایی عملکرد در باندهای نسبتاً وسیعی از فرکانس‌های مایکروویو، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. اصول عملکرد وایرکیتور بسیار پیچید‌ه‌تر از سامانه مولد شار می‌باشد. نحوه عملکرد وایرکیتور، شتاب دادن پرتو الکترونی شدید از میان یک صفحه توری یا صفحه نازک آندی است. عبور الکترون‌ها، فضایی حبابی شکل از ابر الکترونی پشت آند را تشکیل مي‌دهد که با عنوان کاتد مجازی شناخته مي‌شود. این کاتد ناپایدار بوده و در شرایط مناسب، در صورتی که در یک حفره مایکروویو قرار بگیرد، در باند فرکانسی مایکروویو نوسان خواهد کرد. حال اگر شکل گیری حباب بار الکتریکی در جایی صورت بگیرد که دچار تشدید شود، توان الکتریکی بسیار شدیدی به دست خواهد آمد. در واقع با استفاده از فنون متداول در مهندسی مایکروویو، مي‌توان از حفره رزنانس به منظور به دست آوردن توان مایکروویو بهره برد. از آن‌جایی‌که فرکانس نوسان وابسته به پارامترهای جریان الکترونی است، امکان تنظیم فرکانس ویرکیتور نیز وجود خواهد داشت. مقادیر توان به دست آمده در آزمایش‌های وایرکیتور از ۱۷۰ کیلووات تا ۴۰ گیگا وات در باندهای فرکانسی دسی‌متر و سانتی‌متر تغییر می کند. دو طراحی متداول برای وایرکیتور موسوم به وایرکیتور محوری و وایرکیتور متقاطع وجود دارد. نوع محوری از بعد طراحی ساد‌ه‌تر و با توان خروجی بالاتر است. این سامانه معمولاً در پیکربندی موج‌بر استوانه¬ای ساخته مي¬شود که به یک آنتن مخروطی شکل وصل شده و توان خروجی مورد نیاز این ساختار را تأمین می‌کند. از مشکلات فنی در طراحی وایرکیتور برای مهمات، مواردی همچون مدت دوام پالس خروجی، بازده واگردانی در حد یک درصد، پایداری، نوسان و پهنای باند را مي‌توان نام برد. مزیت این سامانه در فرکانس خروجی آن در محدوده 2 تا۲۰ GHz است که کارایی مؤثری علیه انواع اهداف را دارد. مقابله با این نوع بمب بسیار مشکل بوده و دارای شعاع تخریب وسیعی است.